Thị trường F&B (Food and Beverage) là một trong những ngành kinh tế trong điểm và đang phát triển sôi động tại Việt Nam. Tình hình suy thoái kinh tế chung cùng xu hướng cắt giảm chi tiêu của người tiêu dùng đã có nhiều tác động tới ngành F&B. Để có thể thích nghi với bối cảnh đó, thị trường F&B đòi hỏi các doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trong trong lĩnh vực cần linh hoạt thay đổi để thích nghi, vượt qua những thách thức và sự cạnh tranh mạnh mẽ.

Trong bài viết dưới đây Rich’s sẽ cung cấp thêm góc nhìn tổng quan về thị trường, xu hướng, và những cơ hội tiềm năng trong ngành, đặc biệt đề cập đến lĩnh vực làm bánh và pha chế.

1. Tổng quan về thị trường F&B tại Việt Nam

Năm 2024 đánh dấu một năm rất nhiều khó khăn, thử thách với nền kinh tế nói chung và ngành F&B cũng không tránh khỏi những áp lực từ thị trường với sự cạnh tranh khốc liệt. Sự thay đổi hành vi của người tiêu dùng được coi là một trong những khó khăn lớn nhất với các doanh nghiệp trong thời gian vừa qua. Theo báo cáo thị trường kinh doanh ẩm thực 6 tháng đầu năm 2024 được công bố bởi iPos, tính hết tháng 6 năm 2024, Việt Nam ghi nhận có khoảng 304.700 cửa hàng trên cả nước, giảm tới 3,9% so với năm 2023.

Mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, tuy nhiên, tổng doanh thu toàn ngành đang mang lại nhiều hy vọng khởi sắc. Trong 6 tháng đầu năm 2024, tổng giá trị doanh thu ngành F&B đạt 403,9 nghìn tỷ đồng, đạt mức 68,46% so với doanh thu của cả năm 2023. Mức tăng trưởng này được đánh giá một phần do lạm phát tăng 2,75%. Ngoài ra, với các hoạt động kích cầu đến từ các đơn vị cung cấp dịch vụ F&B bởi nhiều ưu đãi, khuyến mại làm gia tăng tổng số lượng giao dịch.

Theo iPos khảo sát, trong nửa năm đầu 2024 cũng ghi nhận tần suất sử dụng dịch vụ ăn uống bên ngoài của người tiêu dùng từ 3-4 lần/tuần không có quá nhiều thay đổi so với năm trước. Bên cạnh đó, xu hướng tiêu dùng thông minh ngày càng phát triển, khiến cho thực khách sẵn sàng chi trả từ 31.000 - 50.000 VNĐ cho bữa trưa. Tỷ lệ người tiêu dùng chi từ 51.000 VNĐ - 71.000 VNĐ cho bữa tối tăng 5,7% so với cùng kỳ năm trước.

Khảo sát tần suất đi ăn ngoài của thực khách 6 tháng đầu năm 2024 (Ảnh: iPos)

Khảo sát tần suất và mức chi tiêu cho bữa trưa và bữa tối của thực khách 6 tháng đầu năm 2024 (Ảnh: iPos)

Trái lại, cùng thời điểm này, báo cáo mức chi cho dịch vụ “cafe” giảm mạnh khi tỉ lệ người chi tiêu trên 100.000 VNĐ/ly giảm từ 6% xuống 1,7% cho thấy sự khó khăn của các thương hiệu cafe trong phân khúc cao cấp.  

Có thể thấy trong toàn cảnh thị trường F&B nhu cầu về dịch vụ, ăn uống của người tiêu dùng không bị ảnh hưởng quá nhiều bởi suy thoái kinh tế. Người tiêu dùng đang có xu hướng chi tiêu nhiều hơn cho các bữa ăn ngoài. Tuy nhiên, tần suất và mức chi tiêu cho việc “đi cafe” giảm hơn do tình hình suy giảm kinh tế và áp lực công việc nhiều hơn.

2. Xu hướng và triển vọng thị trường F&B hiện nay

Năm 2024, Quỹ Tiền Tệ Thế Giới (IMF) dự báo, tổng giá trị thị trường F&B Việt Nam sẽ có thể đạt tới hơn 655 tỷ đồng, đạt mức tăng gần 11% so với năm 2023, mở ra tiềm năng phát triển của ngành kinh doanh dịch vụ ăn uống trong nhiều năm tới. Theo Kirin Capital dự báo tới năm 2027, thị phần các cửa hàng F&B độc lập sẽ chiếm tới 94%, cho thấy đây là một mô hình rất triển vọng.

Dựa theo những phân tích, đánh giá về thị trường F&B, các chuyên gia Kirin Capital cũng chỉ ra những xu hướng nổi bật có thể phát triển trong năm tới.

Thứ nhất, nhu cầu sử dụng đồ ăn, đồ uống tiện lợi takeaway ngày càng nhiều. Với thói quen tiêu dùng thông minh, thực khách cũng yêu cầu nhiều hơn về sự tiện lợi và nhanh chóng. Đây chính là thời cơ cho việc phát triển các mô hình đồ uống quy mô nhỏ sẵn sàng phục vụ mọi lúc, mọi nơi.  

Các sản phẩm ăn uống tiện lợi takeaway ngày càng được ưa chuộng (Ảnh: Canva)

Thứ hai, các sản phẩm “ăn sạch, uống sạch” được ưu tiên nhiều hơn. Sau đại dịch Covid 19, người tiêu dùng rất quan tâm tới các vấn đề sức khỏe và cẩn trọng hơn trong việc lựa chọn thực phẩm. Thay vì các loại đồ ăn nhanh, qua chiên rán dầu mỡ, họ sẽ có xu hướng tìm kiếm nhiều hơn các món ăn có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, thực phẩm lành mạnh.

Người tiêu dùng ưu tiên lựa chọn các sản phẩm lành mạnh, an toàn cho sức khỏe (Ảnh: Canva)

Thứ ba, nâng cấp chất lượng sản phẩm, nâng cao trải nghiệm khách hàng. Sự cạnh tranh gay gắt trong thị trường F&B đòi hỏi các doanh nghiệp đầu tư nhiều hơn vào sản phẩm và dịch vụ xuất sắc. Đây chính là chìa khoá để tạo ra sự khác biệt nhằm thu hút và giữ chân khách hàng.

Các doanh nghiệp F&B không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ (Ảnh: Canva)

Thứ tư, áp dụng chuyển đổi số trong ngành F&B. Sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng cùng với sự phát triển vượt bậc của công nghệ đã mở ra nhiều xu hướng mới cho ngành F&B với những công nghệ giao hàng trực tuyến, ứng dụng đặt hàng, các nền tảng bán hàng online hay dịch vụ giao hàng nhanh…

Xu hướng chuyển đổi số trong ngành F&B là tất yếu (Ảnh: Canva)

3. Cơ hội và thách thức của thị trường F&B Việt Nam

Việt Nam là một trong những thị trường triển vọng cho ngành F&B phát triển với nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao cùng với sự phát triển của công nghệ và sự thu hút các nhà đầu tư nước ngoài. Thói quen tiêu dùng thực phẩm lành mạnh mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp phát triển đa dạng hơn các sản phẩm sức khỏe, dinh dưỡng, hữu cơ, có nguồn gốc rõ ràng.

Các sản phẩm hữu cơ, an toàn cho sức khoẻ được người tiêu dùng ưu tiên lựa chọn (Ảnh: Canva)

Sự phát triển mạnh mẽ của các sàn thương mại điện tử, dịch vụ giao hàng trực tuyến sẽ mang tới nhiều cơ hội mở rộng thị trường với đa dạng phương thức tiếp thị. Các doanh nghiệp F&B ngoài việc hoạt động theo mô hình kinh doanh truyền thống offline còn có thể phát triển thêm các cửa hàng online để phục vụ thêm một lượng lớn khách hàng.

Các dịch vụ giao hàng trực tuyến đang ngày càng trở nên phổ biến hơn (Ảnh: Canva)

Việt Nam cũng được đánh giá là điểm đến hấp dẫn để mở rộng thị phần, thu hút các nhà đầu tư nước ngoài. Theo thống kê của Bộ Công Thương, trong vòng 10 năm trở lại đây, hơn 50% thương vụ nhượng quyền được ký kết tại Việt Nam đều thuộc lĩnh vực F&B. Nhờ đó, các doanh nghiệp tăng cường hơn cơ hội hợp tác, có thêm nhiều tiềm lực để phát triển.

Ngày càng nhiều các thương hiệu nước ngoài lựa chọn Việt Nam để mở rộng thị trường (Ảnh: Starbucks Vietnam)

Bên cạnh những cơ hội phát triển, thị trường F&B Việt Nam cũng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn với nhiều thay đổi trong thói quen tiêu dùng, sự cạnh tranh khốc liệt cũng như vấn đề thiếu hụt nhân sự trong ngành.

Sự thay đổi trong xu hướng tiêu dùng đòi hỏi các doanh nghiệp cần sự thích nghi nhanh chóng từ việc không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp thị trường, nâng cao trải nghiệm khách hàng tới phát triển đa dạng kênh bán hàng, tiếp thị.

Các doanh nghiệp cần liên tục cập nhật xu hướng thị trường, cải tiến sản phẩm và dịch vụ (Ảnh: Canva)

Một thị trường tiềm năng cũng đi kèm với sự cạnh tranh gay gắt liên quan tới bài toán về giá và lợi nhuận. Các doanh nghiệp cần có các kế hoạch về giá phù hợp nhằm đảm bảo lợi thế cạnh tranh, tuy nhiên cần đảm bảo kinh doanh có lãi duy trì vận hành và có nguồn lực để phát triển.

Bài toán về giá và lợi nhuận là một thách thức lớn với các doanh nghiệp F&B (Ảnh: Canva)

Một trong những khó khăn lớn của các doanh nghiệp F&B khi tuyển dụng nhân sự là do thiếu nhân sự có kỹ năng mềm và kinh nghiệm. Với đặc thù là ngành dịch vụ, thị trường F&B cần có những nhân sự có kinh nghiệm, tay nghề cao, đặc biệt là kỹ năng mềm vượt trội.

Theo thống kê của iPos, tỷ lệ nhân viên làm việc trong ngành trên 2 năm chỉ chiếm 4,1% cho thấy sự ổn định của nhân sự tại các doanh nghiệp đang khá thấp. Điều này cũng đòi hỏi các doanh nghiệp cần có các chính sách phù hợp, xây dựng một môi trường làm việc hấp dẫn để thu hút và giữ chân nhân sự trong ngành.  

Nửa đầu năm 2024 có 50.7% các doanh nghiệp F&B thiếu hụt nhân sự (Ảnh: iPos)

4. Lưu ý khi kinh doanh lĩnh vực F&B

Để nắm bắt xu hướng và tận dụng cơ hội phát triển, vượt qua những thách thức, các doanh nghiệp kinh doanh lĩnh vực F&B cần lưu ý tới các định hướng phát triển phù hợp, từ đó kịp thời thích nghi với nhu cầu thị trường.  

Doanh nghiệp cần xây dựng được chiến lược kinh doanh cụ thể và bài bản, liên tục nắm bắt, cập nhật thị trường, nghiên cứu nhu cầu khách hàng để có những định hướng phát triển phù hợp.

Kế hoạch dài hạn và định hướng chiến lược không thể thiếu trong kinh doanh F&B (Ảnh: Canva)

Trong thị trường cạnh tranh khốc liệt, việc định vị thương hiệu là một phần quan trọng không thể thiếu. Doanh nghiệp cần tập trung vào phát triển sản phẩm độc đáo, phù hợp với thị hiếu, đồng thời đầu tư vào quảng bá hình ảnh tới khách hàng.

Xây dựng thương hiệu nổi bật giúp doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh trên thị trường F&B (Ảnh: Canva)

Doanh nghiệp cần đảm bảo mọi khía cạnh từ sản phẩm đến dịch vụ đều đồng nhất và vượt kỳ vọng khách hàng, không ngừng nâng cao chất lượng và sản phẩm dịch vụ để tạo ra những trải nghiệm tốt nhất.

Doanh nghiệp cần lưu ý tới ổn định chất lượng và dịch vụ (Ảnh: Canva)

Hiện nay, có rất nhiều các dịch vụ hỗ trợ kinh doanh với sự đồng hành của các chuyên gia tư vấn F&B cung cấp những kiến thức, kinh nghiệm và công cụ cần thiết cho quá trình vận hành. Qua đó, các doanh nghiệp có thể có thêm nguồn lực được các mục tiêu như tăng doanh thu, xây dựng thương hiệu và gia tăng trải nghiệm khách hàng và hoạt động hiệu quả hơn.

Các dịch vụ tư vấn chuyên môn giúp các doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc phát triển kinh doanh (Ảnh: Canva)

Thị trường F&B Việt Nam là một mảnh đất màu mỡ cho nhà đầu tư và doanh nghiệp với nhiều cơ hội và thách thức. Bằng cách tận dụng các xu hướng mới, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ và đầu tư vào chuyển đổi số, các doanh nghiệp F&B sẽ có được lợi thế cạnh tranh bền vững trong ngành. Rich’s hy vọng với những chia sẻ khách quan về thị trường sẽ giúp các doanh nghiệp, cá nhân có thêm những góc nhìn mới để không ngừng phát triển mạnh mẽ hơn.